Chính sách đối với người lao động khi doanh nghiệp Nhà nước chuyển thành Công ty cổ phần

12:00' AM - Chủ nhật, 11/05/2003

Năm 1998, cùng với việc sắp  xếp lại các doanh nghiệp,  Đảng và Nhà nước ta cũng quyết tâm đẩy mạnh tiến trình cổ phần hóa. Sau vài năm thực hiện chủ trương cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước, đến cuối năm 1997 mới có gần 20 doanh nghiệp Nhà nước được cổ phần hóa, chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong hơn 6000 doanh nghiệp Nhà nước. Những doanh nghiệp này hầu hết có qui mô vừa và nhỏ thuộc các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, vận tải. Theo ông Nguyễn Duy Trước, Phó tổng cục trưởng tổng cục quản lý vốn và tài sản Nhà nước tại doanh nghiệp, Trưởng ban cổ phần hóa Bộ tài chính cho biết: trong năm 1998 này phải tiến hành cổ phần hóa 130 doanh nghiệp nhà nước.

Những ngày gần đây, các phương tiện thông tin dại chúng như báo chí, phát thanh, vô tuyến truyền hình... đã mở chuyên mục về cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước để cung cấp cho mọi người những thông tin cơ bản về cổ phần hóa, nhằm làm chuyển hóa căn bản nhận thức trong nhân dân về một chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước. Tuy vậy, vẫn tồn tại những băn khoăn, thắc mắc của nhân dân, đặc biệt là những người lao động trong các doanh nghiệp sẽ cổ phần hóa. Đó là một mặt tâm lý xã hội tất yếu phải diễn ra. Vậy khi doanh nghiệp Nhà nước tiến hành cổ phần hóa thì chính sách đối với người lao động như thế nào, chính sách đó có hấp dẫn người lao động hay không?

Nghị đính 28/CP của Chính phủ (ban hành ngày 07 tháng 5-1996) qui định chính sách đối với người lao động khi doanh nghiệp Nhà nước chuyển thành Công ty cổ phần như sau.

1. Ưu đãi về tài chính

a. Được Nhà nước cấp một số cổ phần theo thâm niên và chất lượng công tác của từng người. Đối với số cổ phiếu này, người lao động được hưởng cổ tức, được quyền thừa kế cho con làm việc tại công ty cổ phần nhưng không được chuyển nhượng. Những cổ phiếu này thuộc sở hữu Nhà nước tại công ty cổ phần. Trị giá cổ phiếu cấp cho người lao động không quá 6 tháng lương cấp bậc, chức vụ theo hệ thống thang, bảng lương Nhà nước ban hành. Tổng số cổ phiếu được cấp không quá 10% giá trị doanh nghiệp.

b. Được mua chịu một số cổ phiếu trả chậm trong 5 năm với lãi suất là 4% năm. Tổng số mua chịu không quá 15% giá trị doanh nghiệp. Những doanh nghiệp có vốn tự tích lũy từ 40% giá trị doanh nghiệp trở lên thì mức mua chịu không quá 20% giá trị doanh nghiệp.

2. Về việc làm: Ngoài số lao động nghỉ hưu theo chế độ được hưởng trợ cấp hưu trí, số lao động thôi việc theo đúng qui định của pháp luật, số còn lại được tiếp tục làm việc tại công ty cổ phần (nếu họ có nhu cầu) theo qui định tại điều 31 Bộ luật lao động: "Trong trường hợp sát nhập, phân chia doanh nghiệp, chuyển quyền sớ hữu, quyền quản lý và quyền sử dụng tài sản của doanh nghiệp thì người sử dụng lao động kế tiếp phải chịu trách nhiệm tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động với người lao động cho tới khi hai bên thỏa thuận sửa đổi, chấm dứt hợp đồng lao động hoặc giao kết hợp đồng lao động mới".

Sau 12 tháng kể từ khi doanh nghiệp Nhà nước chuyển thành công ty cổ phần , nếu do nhu cầu tổ chức lại hoạt động kinh doanh mà phải thay đổi cơ cấu công nghệ dẫn đến người lao động mất việc làm thì chính sách đối với những người này được giải quyết theo điều 17 của Bộ luật lao động "Trong trường hợp do thay đổi cơ cấu hoặc công nghệ mà người lao động đã làm việc thường xuyên tại doanh nghiệp từ 1 năm trở lên bị mất việc làm, thì người sử dụng lao động có trách nhiệm đào tạo lại họ để tiếp tục sử dụng vào những chỗ làm việc mới, nếu không giải quyết được việc làm mới, phải cho người lao động thôi việc thì phải trả trợ cấp mất việc làm, cứ mỗi năm làm việc trả 1 tháng lương, mức trả thấp nhất cũng bằng 2 tháng lương".

Như vậy, những chính sách đối với người lao động trong doanh nghiệp trước và sau khi cổ phần hóa đã tương đối cụ thể rõ ràng. Tuy pháp luật quy định như vậy, nhưng khi bắt tay vào thực hiện mới thấy những khó khăn nảy sinh, thậm chí có những qui định khó có thể thực hiện được.

Ví như điều 17 của Bộ luật lao động kể trên. Nếu doanh nghiệp làm ăn có lãi thì việc trả trợ cấp mất việc sẽ không có khó khăn, nhưng đối với doanh nghiệp làm ăn thua lo, thậm chí phá sản thì việc trả trợ cấp mất việc cho người lao động sẽ vô cùng khó khăn. Trong trường hợp này, chẳng lẽ người lao động lại ra đi với hai bàn tay trắng? Cơ quan nào sẽ trả trợ cấp thất nghiệp cho họ. Để đảm bảo cho người lao động được hưởng trợ cấp này khi họ thôi việc, Bộ luật lao động qui định: "Các doanh nghiệp phải lập quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm theo qui định của Chính phủ (khoản 3 điều 17 Bộ luật lao động). Cụ thể hóa qui định này Chính phủ đã ban hành Nghị định 72/CP ngày 31-10-1995 qui định: "Việc lập quỹ nguồn thu, chi và quản lý quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm được hình thành từ lợi nhuận của doanh nghiệp, sau khi đã thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ đối với Nhà nước. Mục tiêu của quỹ này là chỉ trả trợ cấp mất việc làm cho người lao động, cho việc đào tạo nghề do thay đổi cơ cấu hoặc công nghệ, cho việc đào tạo nghề dự phòng cho lao động nữ".

Như vậy nếu doanh nghiệp Nhà nước hoặc công ty cổ phần làm ăn không có lợi nhuận, hoặc lợi nhuận không cao thì khả năng lập quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm là rất thấp, đương nhiên khoản trợ cấp mất việc làm cho người lao động vì thế khó có thể thực hiện được.

Để giải quyết mâu thuẫn này, cơ quan quản lý Nhà nước về lao động là Bộ lao động - Thương binh và Xã hội phải có những biện pháp hữu hiệu đối với những chủ doanh nghiệp khi đã cổ phần hóa đảm bảo quyền lợi cho người lao động. Về phía Chính phủ, thiết nghĩ cũng phải dành một phần ngân sách trong quĩ quốc gia về việc làm để hỗ trợ cho các doanh nghiệp sau khi cổ phần hóa mà làm ăn thua lỗ để trợ cấp mất việc làm cho người lao động.

Chỉ có như vậy mới giải tỏa được những nỗi lo của người lao động, đó cũng là lột khía cạnh trong chính sách xã hội của Đảng và Nhà nước ta cần quan tâm giải quyết cho đúng với định hướng xã hội chủ nghĩa.

PV

Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,