Liên doanh với nước ngoài "được" và "chưa được"

12:00' AM - Chủ nhật, 11/05/2003

Thu hút vốn đầu tư tiếp nhận công nghệ nước ngoài là một  chủ trương lớn của Nhà nước trong phát triển kinh tế, công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Trên cơ sở thực hiện luật đầu tư nước ngoài ban hành tháng 12 năm 1987,sửa đổi những lần vào 6-1990, 12-1992 và 12 -1996 và còn tiếp tục hoàn chỉnh. Cho tới nay (1-1998), cả nước có 2317 dự án được cấp giấy phép đầu tư, với tổng số vốn đăng ký là 31,2 tỷ USD (chiếm 1/3 tổng vốnđầu tư trong thời kỳ này) và các đốitác là những công ty thuộc 62 nước và vùng lãnh thố.Đầu tư trực tiếp nước ngoài trở thành một bộ phận kinh tế quan trọng và có tốcđộ tăng trưởng  nhanh,đóng góp tích cực và ngày càng lớn vào sự phát triển kinh tế xã hội của nước ta, tạo ra nhiều ngành nghề, sản phẩm, công nghệ mới,nâng cao năng lực sản xuất, giải quyết việc làm cho trên 130.000 laođộng ở các cương vị khác nhau.Tất nhiên trongnhững bước banđầu hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài còn thể hiện nhiều nhượcđiềm, nhiều hạn chế cần phải khắc phục, chấn chỉnh mới tạo ra những thuận lợi cho việc thu hút vốn và công nghệ tiên tiến, song thực sự nó đã trở thành một yêu cầu cấp thiết của đất nước trong quá trình đi lên,rút ngắn khoảng cách giữa nước ta và khu vực cũng như thế giới về nhiều mặt.Công nghiệp hóa chất là một ngành kinh tế quan trọng của công nghiệp có nhu cầu hợp tác quốc tế cao để đổi mới công nghệ, thiết bị,phát triển những ngành nghề mới,nâng cao chất lượng sản phẩm và khả  năng cạnh tranh của chúng ngay cả trên thị trường trong nước trong điều kiện mở cửa.Thực hiện chủ trương chung của Nhà nước, trong những năm qua,Tổng công ty Hóa chất Việt Nam đã có nhiều hoạt động tích cực trong lĩnh vực này. Ngoài việc nhập công nghệ, thiết bị để đổi mới sản xuất vàđa dạng hóa sản phẩm. Tổng công ty và các đơn vị thành viên đã góp vốnđầu tư với nước ngoài thành lập 17 doanh nghiệp liên doanh với các ngành nghề khác nhau, ở các giai đoạn thực hiện khác nhau: 10 doanh nghiệpđang sản xuất, 7 doanh nghiệp đangxây dựng và vào đầu năm 1998, 2 dự án được cấp giấy phép.Tổng số vốn đầu tư đăng ký của các doanh nghiệp trên lên tới 346,2 triệu USD, vốn pháp định I45,2 triệu USD; phía Tổng công ty tham gia góp vốn là 41,3 triệu USD, tương ương 20,5%. Tổng số lao động hiện đang làm việc tại các doanh nghiệp liên doanh gần 2300 người.Trong số các công ty liên doanh đang hoạt động có Công ty Mosfly, (sản xuất nhang trừ muối và các côn trùng trong nhà), Công ty Kosvida sản xuất hoạt chất nông dược, công ty Viguato sản xuất thuốc trừ nấm bệnh cho cây trồng, công ty Lever - Vi so, P46 Việt Nam sản xuất chất tẩy rửa và các sản phẩm vệ sinh cá nhân, Công ty LoVina sản xuất chất hóa dẻo DOP, Công ty Biophamltex sản xuất dược phẩm, Công ty ICI Việt Nam sản xuất Sơn cao cấp, Tourubchimex sản xuất găng tay cao su những công ty này đã đưa ra thịtrường Việt Nam (và một phần để xuất khẩu) các sản phẩm mới, có chất lượng cao và đã trở nên quen thuộc với người tiêu dùng.

Hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp liên doanh có thể đánhgiá qua một vài con số sau đây: năm1997, các doanh nghiệp liên doanhđạt mức doanh thu 1.285 tỷ đồng, nộp ngân sách Nhà nước 55,201 tỷđồng (tương đương 31% giá trị nộp ngân sách của Tổng công ty) đóng góp một phần sản phẩm có chất lượng tốt cho thị trường trong nước.

Theo đúng kế hoạch, một số công ty liên doanh khác của ngànhđang khẩn trương xây dựng, lắp dặt thiết bị để đi vào sản xuất trong năm1998 như Công ty INOUE Việt Nam, sản xuất săm lốp xe máy, xe đẩy, xe đạp VIPLACO sản xuất PVC, phân bón Việt Nhật, sản xuất phân NPK, Công ty lốp YOKOHAMA Việt Nam sản xuất săm lốp ô tô, lốp xe máy, Công ty CALTEX Việt Nam sản xuất dầu mỡ nhờn. Có dự án đãđược chính phủ cho phép đầu tư, hiệnđang tổ chức thương thảo hợp đồng tư vấn để triển khai đấu thầu, có dự án đang ở trong giai đoạn xét duyệt và ở một số khác ở giai đoạn tính toán bản nghiên cứu khả thi. Mặt khác trong quá trình thảo luận để hợp tác hoặc qua thực tế phát triển của thị trường cũng như các biến động tài chính, một số dự án không thành công, thậm chí đã cấp giấy phép phải thu giấy phép. Để phát triển ngành vốnđang đòi hỏi vốn, công nghệ... và Tổng công ty hóa chất Việt Nam đã "lên" cả một danh mục các dự án kêu gọi đầu tư.

Qua nhiều năm hoạt động có thể rút ra nhiều kinh nghiệm bổ ích, cái "được" , và cái "chưa được" trong việc hợp tác, liên doanh để các dự án ngày càng tốt hơn, đóng góp có hiệu quả hơn sao cho hai (hoặc nhiều) bên đều có lợi.

 Nói chung, các liên doanh được triển khai thuận lợi, đúng với giấy phép đầu tư và các liên doanh góp phần đáng kể cho việc phát triển ngành thông qua việc tiếp nhận những công nghệ mới, cung cấp cho thị trường các sản phẩm mới. Qua làm việc với nước ngoài, lực lượng lao động có điều kiện nâng cao tay nghề, rèn luyện kỷ luật lao động, đặc biệt các cán bộ điều hành thuđược các kinh nghiệm về mặt quản lý, tiếp thị, vận dụng luật pháp, củng cố trình độ ngoại ngữ... Song những trục trặc cũng không phải là ít với những nguyên nhân khách quan và chủ quan ở giai đoạn hoạtđộng ban đầu, cũng như các doanh nghiệp tích lũy, cân đối ngoại tệ, hạn chế hàng rào thuế quan chưa phát huyđược tác dụng bảo vệ cho các mặt hàng sản xuất trong nước. Các nhàđầu tư vẫn than phiên về sự thiếu rõ ràng của luật pháp, sự diễn giải luật pháp ở các cấp có nhiều khác biệt, gây những phiền hà không đáng có,việc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài nhiều khi không suôn sẻ.

Trong buổi họp giữa ban lãnh đạo Tổng công ty Hóa chất Việt Nam với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (22.1.1998) cácđồng chí được cử sang các liên doanh phản ánh nhiều vấn đề đáng lưu ý. Tuy mỗi liên doanh có những hoàn cảnh cụ thể khác nhau, song điểm chung là; các đối tác nước ngoài sang "làm ăn" vì mục đích duy nhất là tìm kiếm lợi nhuận. Họ đầy kinh nghiệm trong kinh doanh, khôn ngoan trong thương trường, thành thạo về quản lý (tuy có trường hợp không hẳn nhưvậy và cũng đầy khó khăn như Côngty Biophanntex với đối tác là Nga), biết khai thác những sơ hở của pháp luật, của hợpđông, của điều lê hoạt động mà hai bên đã  ký kết để làm những việc có lợi cho mình. Do vậy, những đại diện của phía Việt Nam trong liên doanh ngoài sự trung thành, luôn đứng trên quyền lợi của Nhà nươc còn phải có bản lĩnh để đối phó với nhiều tình huống có thể gây bất lợi cho phía ta. Nếu hợp đồng liên doanh không chặt chẽ, cán bộ yếu kém về năng lực hoặc ngả sang quyền lợi cá nhân mà không đấu tranh thì có thể dẫn đến những thua thiệt lớn của Nhà nước. Sự việc ở Công ty P&G Việt Nam đã cho những bài họcđáng tiếc mà báo chíđã nói đến rất nhiều lần. Sau 2 nămhoạt động, liên doanh đã lỗ trên 300 tỷ đồng mà nguyên nhân như Bộ kế hoạch đầu tư đã kết luận là thực hiện không đúng giấy phép đầu tư, cụ thể giá bán sản phẩm không thực hiện theo dự án; nhiều khoản chi phí phát sinh không hợp lý, biên chế thừa (nhất là người nước ngoài), tỷ lệ quảng cáo khuyến mại quá cao...

"Thời báo kinh tế Việt Nam" số 11 (7/2/1998) cho biết "... theo một nguồn tin từ Bộ Công nghiệp Việt Nam, tổng số nợ của P&G Việt Nam cho đến nay đã lên tới 40 triệu USD. Như vậy tính theo tỷ lệ góp vốn, tổng nợ của phía Việt Nam trong liên doanh hiện vào khoảng 12 triệt USD" và đặt vấn đề "P&G Vietnam trước nguy cơ phá sản"..Những thua lỗ to lớn ấy, hậu quả nghiêm trọng ấy chắc chắn phải có trách nhiệm của những cán bộ được Nhà nước cử sang trong Hội đồng quản trị (thậm chí chủ tịch hội đồng quản trị) của liên doanh.

Không những phẩm chất của những cán bộ được cử sanglãnh đạo liên doanh rất quan trọng mà năng lực của họ cũng quan trọng không kém. Nếu họ không có cái nhìn sắc sảo, không đủ thông tin (trong tình hình khủng hoảng tài chính ở Đông nam á,là giá luôn biến độngthất thường), nắm vững và phán đoán được giá của đầu vào (nhất là tại các doanh nghiệp mà nguyên liệu nhập chiếm phần lớn) thì cũng gây những thua thiệt lớn.

Ở nhiều công ty liên doanh, các báo cáo hoạtđộng, đặc biệt báo cáo tài chính khôngđược duy trì thường xuyên với công ty mẹ (Việt Nam) để có những chấn chỉnh kịp thời. Có nhiều trường hợp trong điều lệ, chức năng quyền hạn của đại diện phía Việt Nam chưa tạo điều kiện để họ phát huy được chủ quyền của mình trong nhiều vấnđề mang tính quyếtđịnh, có ảnh hưởng tới hiệu quả kinh tế của liên doanh.

Song dù sao vẫn khẳng địnhđường lối thành lập những liên doanh là đúng đắn, không chỉ dừng ở con số chiếm trên dưới 25% doanh số, nộp ngân sách, cán bộ công nhân viên của Tổng công ty hóa chất Việt Nam mà còn phải cao hơn nữa trong tươnglai mới đáp ứng được yêu cầu về vốn liếng, về công nghệ mới... để phát triển ngành. Những cái "chưa được" chỉ là tạm thời và sẽ dần khắc phục.

MINH VƯỢNG

Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,