Ô nhiễm trong nhà

12:00' AM - Thứ năm, 15/05/2003

Ô nhiễm không khí ngoài trời và ảnh hưởng của nó đến sức khoẻ là điều được mọi người chú ý. nhưng 90% thời gian của một người là ở trong nhà, khiến chất lượng không khí trong nhà trở nên cực kỳ quan trọng

Trong khi công luận đang tập trung và hướng vào các tác động của ô nhiễm ngoài trời  thì gần đây người ta ngày càng  lưu ý đến chất lượng của không khí trong nhà, có tầm quan trọng ngang bằng, thậm chí còn lớn hơn nữa đối với sức khỏe của con người. Các chất gây ô nhiễm trong nhà đặc biệt có ý nghĩa đối với người già, người ốm, trẻ em, người nội trợ mà thời gian ở trong nhà là chủ yếu. Và chỉ khi nào xác định được đẩy đủ các chất gây ô nhiễm ấy cùng tác hại của chúng mới có thể đưa ra những quy định mới về sản xuất và cung cấp các loại vật liệu xây dựng, sơn, đồ gỗ, thảm, các sản phẩm tiêu dùng và mọi đồ dùng khác trong nhà.

Ô nhiễm trong nhà so với ngoài trời

Một số chất ô nhiễm trong nhà là do ngoài trời đưa vào. Ví dụ: khí thải xe cộ, bụi bặm... nhất là ở các nước nhiệt đới thường xuyên mở cửa sổ. Tuy nhiên, nhiều chất phát sinh từ trong nhà và cũng không kém phần nguy hiểm, có nguồn gốc thiên nhiên hoặc nhân tạo. Đó là radon, các oxit ni tơ (NOx), cacbon monooxit (CO), khói thuốc lá, formaldehit, các chất hữu cơ bay hơi (VOC = volatile organic compounds), các chất hữu cơ Clo hóa, bụi, PM10 (các hạt cực nhỏ có kích thước dưới 10 micron), các chất gây dị ứng do gia súc giải phóng ra, phấn hoa, sợi amiăng.

Tình hình ô nhiễm trong nhà càng tăng lên theo xu hướng đô thị hóa: diện tích ở (theo đầu người) chật chội hơn và để tiết kiệm năng lượng, đóng cửa nhiều hơn. Do vậy không khí trong nhà kém thông thoáng, độ ẩm cao; cùng với việc trang bị trong nhà ngày càng nhiều phương tiện, đồ gỗ và các sản phẩm tiêu dùng khác. Đó là nguyên nhân làm ô nhiễm trong nhà nhiều khi cao hơn cả ô nhiễm ngoài trời.

Gân đây (6.1996) Viện nghiên cứu xây dựng ở Anh tiến hành phân tích tỷ mỉ ô nhiễm trong nhà và ngoài trời đã đưa ra kết quả sau trên các chất gây ô nhiễm chủ yếu:

Tác hại của những chất gây ô nhiễm ấy như  sau:


Ngoài trời
mg/m3

Trong nhà
mg/m3

Oxit NO2

Formadehit
Chất hữu cơ bay hơi

7-40

0.002
0.02

13-40 (đun bằng điện)
25-70 (đun bằng ga)

0.02
0.2

Ôxít ni tơ (NO2) Nếu không có nguồn phát sinh trong nhà thì nồng độ NO2 trong nhà thấp hơn ngoài trời. Nguồn phát sinh chính là bếp ga, làm cho nồng độ NO2 tăng lên rất cao, đặc biệt là ở trong bếp. NO2 liên quan đến những bệnh đường hô hấp và làm tăng sự mẫn cảm với bệnh nhiễm trùng. Khi lượng NO2 vượt quá 30mg/m3 (trong nhà đun bếp ga) thì 20% số trẻ em trong nhà có nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp.

Formadehit và các chất hữu cơ bay hơi (VOC). Các chất hữu cơ bay hơi xuất phát từ các trang thiết bị trong nhà như đồ gỗ, vật liệu xây dựng, mỹ phẩm, chất tẩy giặt. VOC còn phát sinh từ nấm mốc, khói thuốc lá và các nhiên liệu cháy. Người ta đã xác định được từ 30 đến 50 chất khác nhau trong không khí trong nhà ở những vùng không phải là khu công nghiệp, bao gồm hidro-cacbon béo và thơm, các chất halogen hóa và andehit.

Lượng VOC lớn nhất là do sơn trang trí và keo dán (đồ gỗ) mang lại. Lượng formaldehit có xuất xứ từ gỗ ép (sàn và đồ gỗ), thảm, các chất cách điện. Người ta còn phát hiện cả các chất bảo quản gỗ trong không khí. Formaldehit kích thích cơ quan xúc giác và hô hấp. Nồng độ formaldehit trên 0,1mg/m3 làm cay mắt và ngứa họng. Nếu tiếp xúc thường xuyên ở nồng độ 0,07mg/m3 sẽ làm tăng khả năng mắc bệnh hen xuyễn và viêm phế quản mãn tính ở trẻ em .

Khi nông độ VOC vượt quá 25mg/m3 có thể gây nhức đầu cấp tính và các tác động trung gian khác, song cũng tuỳ thành phân của VOC mà tác hại đến sức khoẻ khác nhau. Nếu tỷ lệ benzen cao sẽ liên quan đến ung thư.

Bụi nhà: Hầu hết nhà nào  cũng có bụi, song nguy hiểm là mạt bụi. Chúng phát triển ở những môi trường ẩm và nóng, ẩm như đệm, gối, chăn và thảm. Loại thường gặp nhất là Dermatophagoides pteronissinus, bài tiết ra các chất gây dị ứng mạnh. Mạt bụi nhà là một trong các vấn đề quan trọng chúng là nguyên nhân gây bệnh hen. Mạt bụi nhà có liên quan đến kiến trúc vì có thể giảm mạt bụi khi giảm độ ẩm trong nhà

Nấm và vi khuẩn: Nhiều loại nấm và vi khuẩn thường xuyên có trong nhà và phát triển trên các chất hữu cơ như lớp sơn, gỗ, vải vóc thực phẩm, những chỗ ẩm thấp. Người ta biết các sản phẩm vi sinh do chúng tạo ra là có hại nhưng chưa có các dẫn chứng trực tiếp về khả năng gây bệnh của chúng

Phải nói răng hiện tượng ô nhiễm trong nhà và tác hại của các chất gây ô nhiễm đó chưa được nghiên cứu đầy đủ, chưa xem xét đến lứa tuổi, tầng lớp xã hội, nhóm dân tộc, vùng địa lý, cách sống... Kiểu nhà cũng có tác dụng quan trọng. Chính vì thế, kết luận hiện nay là tác hại của ô nhiễm trong nhà không có gì là trầm trọng lắm. Mạt bụi nhà và cắc sản phẩm của sự cháy được xem là các yếu tố tiêu cực nhất. Song nồng độ CO, khói thuốc lá và PM10 cũng có tác động tương đương

CO nguy hiểm vì nó không có mùi, vị và màu sắc. Nó tước đoạt khả năng trao đổi oxy của hồng cầu do kết hợp với heo-globin thành cacboxỵhemoglobin nên đã xảy ra nhiều trường hợp tử vong do tắc hoặc rò rỉ ống khói

Khói thuốc lá chứa những hạt nhựa than cực nhỏ và là hỗn hợp của nhiều chất độc như CO, N02, amoniac, hidroxianua và acrolein, với hàng loạt chất gây ung thư như N-nitrosamin, hidrocacbon thơm đa vòng và benzen. Tác hại của khói thuốc lá thì ai cũng biết.

Các hạt PM10 đang là vấn đề được tập trung nghiên cứu.

Các vấn đề khác được các nhà khoa học và công luận đã nhiều lần đề cập, liên quan đến chất lượng không khí trong nhà. Trước hết là "hội chứng ốm nhà cao tầng" (SBS - sick buildin syndrome)(*) gây khó thở, rối loạn hô hấp, chảy nước mắt, ngứa da... mà nguyên nhân có thể là VOC, bụi và mạt bụi, thông gió và các yếu tố tâm lý khác nhau.

Thứ đến "tính nhậy cảm hoá học" quá mạnh của nhiều người. Họ cảm thây hết sức khó chịu trước các hóa chất hữu cơ với nồng độ hết sức nhỏ ở trong nhà mình.

Đối phó với ô nhiễm trong nhà

Cho tới nay, các cơ quan môi trường của các nước trên thế giới đều có mối quan tâm nhất định đến vấn đề ô nhiễm môi trường trong nhà. Thậm chí Chương trình hành động môi trường quốc gia Anh còn đặt vấn đề cải thiện môi trường trong nhà là công tác trọng tâm với những  biện pháp như không hút thuốc lá trong nhà, bảo đảm thông gió tốt khi dùng bếp ga, dùng sơn nước thay sơn dung môi, chọn gỗ ép làm ván sàn không dùng keo ureform. Các nhà sản xuất và cung cấp nguyên vật liệu được khuyến cáo giầm VOC trong thành phẩm và có thông tin đầy đủ cho khách hàng dễ lựa chọn các cơ quan nghiên cứu ô nhiễm trong nhà được nhà nước cấp kinh phí để làm sáng tỏ cơ chế tác dụng của các thành phần gây ô nhiễm và các biện pháp bảo vệ môi trường trong nhà. Tiêu chuẩn môi trường trong nhà đang được soạn thảo. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đặc biệt chú trọng đến môi trường trong nhà tại các nước đang phát triển, nơi ô nhiễm rất cao do điều kiện vệ sinh thấp kém, nơi ở chật chội và dùng củi đun nấu. Song bất cứ ở đâu, bảo vệ môi trường trong nhà quan hệ tới tất cả mọi người, nhất là với người già, người ốm và trẻ em - những người thời gian sống trong nhà là chủ yếu.

HOÀNG ANH

Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,